SAMENVATTING
Op papier zetten
Begin oktober 2002 werd ik gebeld door Joop Vaissier, met het verzoek mee te denken over een vrouwenproject in Delft. Het zou onderdeel gaan uitmaken van Binnen Voor Buiten, een kunstplan voor 2 wijken in Delft, te weten Voorhof en Buitenhof. Er was voor een procesmatig plan gekozen, met bewonersparticipatie. Het doel zou zijn integratie, met als smeermiddel cultuur en zou in het najaar van 2003 van start gaan.
Zo ontstond Delftse Kleden, een borduurproject voor en door vrouwen.
Na het voorwerk van projectplan schrijven, fondsen zoeken, contracten opstellen en wat er al niet bij komt kijken voor je echt op pad kunt was het begin april zover:
De eerste stappen in de wijk
Met de trein, hondje Bas mee. In Delft-Zuid uit gestapt, dan sta ik gelijk in Voorhof. Ik weet nog niets van deze wijken, behalve wat cijfertjes over bevolkingssamenstelling en wat ik op internet tegenkwam.
Op het station een kaart gekocht en op pad. De wijk loop je vanuit het noorden in bij een ronde torenflat en ik moest enorm plassen. Dat kan dus bij de Konmar, waar een bejaarde dame mij het toilet wees. Een heel rijtje bejaarden zat op een bankje voor het toilet te wachten.
Ik ben de wijk zigzaggend door geweest, het valt me op dat het behoorlijk wit is allemaal, dat het ook redelijk schoon en heel is in vergelijking met de wijk waar ik in Rotterdam vandaan kom. Enorm veel groen, allemaal in de knop, het is de eerste mooie lentedag.
Ik zie een mooie moskee, die nergens op de kaart staat, terwijl de kerk ertegenover er wel op staat, vreemd.
Er lopen vrij weinig mensen op straat, zeker voor zo'n prachtige dag, dat zou misschien betekenen dat iedereen werkt? Er schuifelen wel wat bejaarden rond, al dan niet met rollator, maar de Turkse moeders met grut bij de speelplaatsen of op straat op de stoepen mis ik. Zou kunnen komen omdat de Paasvakantie net geweest is en iedereen dus nu aan het opruimen is in huis.
Bij winkelcentrum De Hoven is een kleine markt, met fournituren: onthouden. Ik heb de wijk in twee rondjes gelopen, binnenring en buitenring zeg maar.
Kwam het verlaten skatepark tegen, in het Parkje Buitenhof en de diverse bejaardencentra aan de v d Leeuwstraat. Veel flats, 9 hoog, 16 hoog, eensgezinswoningen, galerijwoningen, alle woningen hebben wel een balkonnetje of tuin. in de buurt van Parkje dure woningen, maar toch, al met al is het een welvarende wijk. Of ben ik zo gewend aan de verloedering in Rotterdam?????
Ik kwam geen junk tegen, geen hangjeugd, geen overmatig zwerfvuil, weinig hondenpoep. Maar ook geen praatje op straat dus. De mensen leven hun eigen leventje.
Zo ging ik van start met het voortraject, waarbij de wijken Voorhof en Buitenhof door mij in kaart werden gebracht. Het is een vrouwenproject, dus waar gaan vrouwen in deze wijken naar toe, waar ontmoeten ze elkaar, waar kan ik ze vinden?
Met Nathalie als gids, echte Delftse, geboren en getogen in de wijk Buitenhof begon ik de wijk te doorkruisen.
Gedurende 3 maanden werkten we hard aan het op bezoek gaan bij veel, veel instanties, wijkcoördinatoren, buurthuizen, ouderencomplexen, zelforganisaties. Hele lijsten werden afgewerkt, vrouwen benaderd die veel mensen in de buurt kenden. Het bezoekvrouwenproject van BWD bleek een ideaal vrouwennetwerk te zijn. Via hen vonden we 4 begeleidsters en de weg naar de vrouwen. Ook van Vluchtelingenwerk Delft hebben we in de beginfase enorm veel steun gehad.
De buurthuizen die we benaderden hebben ons met open armen ontvangen, en waren meer dan bereid ons te steunen.
Al vanaf het begin merkten we dat er positief op onze plannen werd gereageerd.
Inmiddels werd gewerkt aan foldermateriaal. We hebben bewust gekozen voor een uitnodiging om mee te doen aan het project in 6 talen: Turks, Arabisch, Farsi, Engels, Somalisch en Nederlands. We wilden vooral de drempel om mee te doen zo laag mogelijk houden. We bouwden een netwerk op van enthousiaste mensen, die ons graag wilden helpen met vertalingen van de folders.
Feestelijke opening
Op 27 juni 2003 was er een feestelijke officiële opening van Delftse Kleden in seniorencomplex Stefanna tijdens de wijkmarkt, een initiatief van de gemeente Delft, om bewoners te betrekken bij diverse wijkzaken.
Daarbij waren Marcel Vissers, gedeputeerde van de Provincie Zuid-Holland, en Meine Oosten, wethouder gemeente Delft, uitgenodigd om een dierbaar stuk textiel aan te leveren dat verwerkt zou worden in de wandkleden. Marcel Vissers stond vol ontroering een zeer verwassen slabbetje van zijn kind af, en Meine Oosten een t-shirt met roze engelen, waar hij de vierdaagse mee heeft gelopen. Beide donaties zijn liefdevol bewerkt terug te vinden in het kleed.
De officiele eerste steek aan het kleed werd gezet door Fatima, kersverse begeleidster van het project, haar dochter Feiza, en Paula Kouwenhoven van World Art Centre met haar moeder, Paula Kouwenhoven senior.
En dit alles onder veel belangstelling van de toegestroomde vrouwen, die hele pakketten folders meenamen naar de achterban, zich al inschreven voor na de zomervakantie, en met heerlijke hapjes van Marokkaanse origine, gemaakt door dierbare vriendinnen.
Open dagen en werving
Na deze feestelijke start volgden diverse open dagen, waar Nathalie en ik aanwezig waren met een standje, varierend van AZC de Lier tot buurthuis Fledderus. Ook het distribueren van de folders was zeer arbeidsintensief, omdat de meeste folders persoonlijk aan vrouwen zijn overhandigd, met elke keer weer een klein gesprekje, waarbij de vrouwen vaak spontaan vertelden over hun leven, hoe ze vroeger borduurden, hoe ze in het leven stonden. Het was een dierbare kennismaking met vrouwen die we later in het project intensief hebben meegemaakt.
De voorfase in dit project is enorm belangrijk geweest. Om vertrouwen op te bouwen bij groepen vrouwen die niet zo snel aan een dergelijk project mee zouden doen, om bekendheid te creeren binnen de wijk, om van te voren al een stevige basis te hebben aan sterke vrouwen met een grote achterban. In deze fase is ook het contact gelegd met Brede School en AZC de Lier, waar groepen gevormd zijn die een grote inbreng hebben gehad in het project. Ook de senioren wilden we graag bereiken. En ook daar waren diverse mogelijkheden voor vrijgemaakt. Meidengroepen bleken ook belangstelling te hebben, Halima Mosa Mohammad is hierin een grote trekker geweest. Het IHE wilde ook graag meedoen, met buitenlandse studenten. Uiteindelijk was dit niet te verwezenlijken i.v.m. tijdsdruk.
Ontwerpgroepje
In deze fase wilde ik ook graag vrouwen uit de wijk betrekken bij het uiteindelijke ontwerp van de kleden. Dat resulteerde in 4 bijeenkomsten bij het Bezoekvrouwenproject, waarbij 14 vrouwen tijdens brainstormsessies hun wensen kenbaar hebben gemaakt De inbreng, zowel inhoudelijk als op het praktische vlak, evenals de tekeningen die de vrouwen maakten tijdens deze bijeenkomsten zijn verwerkt in de ontwerpen. Door die gezamenlijke ontwerpsessies werd het kleed sterker dan dat ik het als buitenstaander zou hebben ontworpen. Het ging leven.
Gedurende de zomermaanden is het ontwerp verder uitgewerkt, op ware grootte uitgetekend en zijn de lappen geprepareerd. De dozen met materiaal werden ingekocht, kortom, alles was klaar voor het grote werk.
Voorbereiden en instructie begeleidsters
Na de zomervakantie zijn alle begeleidsters twee maal naar Rotterdam geweest voor instructiebijeenkomsten.
Eenmaal naar het Rotterdamse stadhuis, om het wandkleed Bruidsschat te zien, een project waaraan 250 vrouwen hebben deelgenomen in 2001 en waar Delftse Kleden een vervolg van zou worden. Zo kregen zij een idee van de omvang van het kleed, wat er aan borduurwerk mogelijk zou kunnen zijn, De tweede keer zijn we op bezoek geweest bij Vrouwencentrum Delfshaven, waar begeleidsters van Bruidsschat de toekomstige begeleidsters van Delftse Kleden 'inwijdden' in de taak die zij op zich zouden nemen. Juist door die link te leggen tussen vrouwen die in de praktijk al mee hadden gemaakt hoe een dergelijk project werkt, en de nog onzekere nieuwe begeleidsters gaf een goede basis om van start te gaan.
Na de zomervakantie was het ontwerp klaar, de materialen waren ingekocht en geprepareerd, de laatste maand voor het officieel van start gaan zijn we op de diverse lokaties langsgegaan met onze dozen, met het ontwerp, met folders in 5 talen, die we vaak persoonlijk aan de vrouwen gaven.
De groepen gingen van start op 30 september 2002.
De eerste week waren er 23 vrouwen, verspreid over 5 groepen, dat werden er elke week meer. Na 4 weken waren alle lappen op, het beoogde aantal van 100 deelnemende vrouwen hadden we bereikt. We stonden voor de keus, of het project zo af te ronden, of door te gaan, met de zich inmiddels massaal aanmeldende vrouwen. Ook verschillende toegevoegde groepen zouden nu pas van start gaan. We besloten het ontwerp aan te passen, en het project uit te breiden naar 14 groepen.
Dit alles heeft geresulteerd in deelname van 310 vrouwen, toevoeging van een extra wandkleed bij het vierluik, een veel groter formaat aan borduurwerk, 10 m2 i.p.v. de oorspronkelijke 6 m2.
Kortom, het project is vele malen meer geworden dan waar we in eerste instantie vanuit zijn gegaan, meer deelneemsters, meer groepen, meer kleed, meer begeleiding, meer inzet van de organisatie. En vooral meer impact.
Ik denk dat SKW en KGB een uitstekend project hebben afgeleverd, maar dat er veel meer inzet is geweest en mankracht is ingezet dan het plan zoals het in beginsel is opgesteld. Bij een vervolgproject dient daar rekening mee gehouden te worden, bij uitbreiding van het aantal deelneemsters zal het plan ook financieel moeten worden bijgesteld.
De tussentijdse presentaties, op 28 januari, in de vorm van een koffie-ochtend voor alle deelnemende vrouwen in buurthuis De Wending en op 8 maart tijdens Internationale Vrouwendag in theater De Veste, lieten zien dat dit project iets was waar de vrouwen trots op zijn, en ook hoe mooi en groots het resultaat werd.
De eindpresentatie op 10 april was een groot succes en een kroon op veler werk. Vele vrouwen waren aanwezig, met aanhang. Er waren toespraken van de vrouw van de burgemeester, Mevr van Oorschot, van Dick Rensen, de wethouder van de gemeente Delft, veel lovende woorden over de inzet, samenwerking met zo'n prachtig resultaat. Firdeus, een van de begeleidsters overhandigde de burgemeester, Dhr Van Oorschot en zijn vrouw het eerste exemplaar van het boekje 'Delftse Kleden, wereldverhalen uit Delft'. De onthulling van het kleed werd kracht bijgezet door het Multiculturele Vrouwenkoor uit Delft, dat diverse liedjes in verschillende talen ten gehore bracht.
De feestelijke middag eindigde met mooie dansmuziek van Hannah Makdesie Elies, en heerlijke hapjes, verzorgd door Rode Rozen en Tortilla's.
Blij en tevreden over het resultaat gingen de vrouwen huiswaarts, in afwachting op wat er nog komen zal, een vervolg op dit project? Er wordt al hard aan gewerkt...
Vanaf 6 januari 2004 zal het vervolgproject van start gaan: De Jurk van Delft.
Op papier zetten
Begin oktober 2002 werd ik gebeld door Joop Vaissier, met het verzoek mee te denken over een vrouwenproject in Delft. Het zou onderdeel gaan uitmaken van Binnen Voor Buiten, een kunstplan voor 2 wijken in Delft, te weten Voorhof en Buitenhof. Er was voor een procesmatig plan gekozen, met bewonersparticipatie. Het doel zou zijn integratie, met als smeermiddel cultuur en zou in het najaar van 2003 van start gaan.
Zo ontstond Delftse Kleden, een borduurproject voor en door vrouwen.
Na het voorwerk van projectplan schrijven, fondsen zoeken, contracten opstellen en wat er al niet bij komt kijken voor je echt op pad kunt was het begin april zover:
De eerste stappen in de wijk
Met de trein, hondje Bas mee. In Delft-Zuid uit gestapt, dan sta ik gelijk in Voorhof. Ik weet nog niets van deze wijken, behalve wat cijfertjes over bevolkingssamenstelling en wat ik op internet tegenkwam.
Op het station een kaart gekocht en op pad. De wijk loop je vanuit het noorden in bij een ronde torenflat en ik moest enorm plassen. Dat kan dus bij de Konmar, waar een bejaarde dame mij het toilet wees. Een heel rijtje bejaarden zat op een bankje voor het toilet te wachten.
Ik ben de wijk zigzaggend door geweest, het valt me op dat het behoorlijk wit is allemaal, dat het ook redelijk schoon en heel is in vergelijking met de wijk waar ik in Rotterdam vandaan kom. Enorm veel groen, allemaal in de knop, het is de eerste mooie lentedag.
Ik zie een mooie moskee, die nergens op de kaart staat, terwijl de kerk ertegenover er wel op staat, vreemd.
Er lopen vrij weinig mensen op straat, zeker voor zo'n prachtige dag, dat zou misschien betekenen dat iedereen werkt? Er schuifelen wel wat bejaarden rond, al dan niet met rollator, maar de Turkse moeders met grut bij de speelplaatsen of op straat op de stoepen mis ik. Zou kunnen komen omdat de Paasvakantie net geweest is en iedereen dus nu aan het opruimen is in huis.
Bij winkelcentrum De Hoven is een kleine markt, met fournituren: onthouden. Ik heb de wijk in twee rondjes gelopen, binnenring en buitenring zeg maar.
Kwam het verlaten skatepark tegen, in het Parkje Buitenhof en de diverse bejaardencentra aan de v d Leeuwstraat. Veel flats, 9 hoog, 16 hoog, eensgezinswoningen, galerijwoningen, alle woningen hebben wel een balkonnetje of tuin. in de buurt van Parkje dure woningen, maar toch, al met al is het een welvarende wijk. Of ben ik zo gewend aan de verloedering in Rotterdam?????
Ik kwam geen junk tegen, geen hangjeugd, geen overmatig zwerfvuil, weinig hondenpoep. Maar ook geen praatje op straat dus. De mensen leven hun eigen leventje.
Zo ging ik van start met het voortraject, waarbij de wijken Voorhof en Buitenhof door mij in kaart werden gebracht. Het is een vrouwenproject, dus waar gaan vrouwen in deze wijken naar toe, waar ontmoeten ze elkaar, waar kan ik ze vinden?
Met Nathalie als gids, echte Delftse, geboren en getogen in de wijk Buitenhof begon ik de wijk te doorkruisen.
Gedurende 3 maanden werkten we hard aan het op bezoek gaan bij veel, veel instanties, wijkcoördinatoren, buurthuizen, ouderencomplexen, zelforganisaties. Hele lijsten werden afgewerkt, vrouwen benaderd die veel mensen in de buurt kenden. Het bezoekvrouwenproject van BWD bleek een ideaal vrouwennetwerk te zijn. Via hen vonden we 4 begeleidsters en de weg naar de vrouwen. Ook van Vluchtelingenwerk Delft hebben we in de beginfase enorm veel steun gehad.
De buurthuizen die we benaderden hebben ons met open armen ontvangen, en waren meer dan bereid ons te steunen.
Al vanaf het begin merkten we dat er positief op onze plannen werd gereageerd.
Inmiddels werd gewerkt aan foldermateriaal. We hebben bewust gekozen voor een uitnodiging om mee te doen aan het project in 6 talen: Turks, Arabisch, Farsi, Engels, Somalisch en Nederlands. We wilden vooral de drempel om mee te doen zo laag mogelijk houden. We bouwden een netwerk op van enthousiaste mensen, die ons graag wilden helpen met vertalingen van de folders.
Feestelijke opening
Op 27 juni 2003 was er een feestelijke officiële opening van Delftse Kleden in seniorencomplex Stefanna tijdens de wijkmarkt, een initiatief van de gemeente Delft, om bewoners te betrekken bij diverse wijkzaken.
Daarbij waren Marcel Vissers, gedeputeerde van de Provincie Zuid-Holland, en Meine Oosten, wethouder gemeente Delft, uitgenodigd om een dierbaar stuk textiel aan te leveren dat verwerkt zou worden in de wandkleden. Marcel Vissers stond vol ontroering een zeer verwassen slabbetje van zijn kind af, en Meine Oosten een t-shirt met roze engelen, waar hij de vierdaagse mee heeft gelopen. Beide donaties zijn liefdevol bewerkt terug te vinden in het kleed.
De officiele eerste steek aan het kleed werd gezet door Fatima, kersverse begeleidster van het project, haar dochter Feiza, en Paula Kouwenhoven van World Art Centre met haar moeder, Paula Kouwenhoven senior.
En dit alles onder veel belangstelling van de toegestroomde vrouwen, die hele pakketten folders meenamen naar de achterban, zich al inschreven voor na de zomervakantie, en met heerlijke hapjes van Marokkaanse origine, gemaakt door dierbare vriendinnen.
Open dagen en werving
Na deze feestelijke start volgden diverse open dagen, waar Nathalie en ik aanwezig waren met een standje, varierend van AZC de Lier tot buurthuis Fledderus. Ook het distribueren van de folders was zeer arbeidsintensief, omdat de meeste folders persoonlijk aan vrouwen zijn overhandigd, met elke keer weer een klein gesprekje, waarbij de vrouwen vaak spontaan vertelden over hun leven, hoe ze vroeger borduurden, hoe ze in het leven stonden. Het was een dierbare kennismaking met vrouwen die we later in het project intensief hebben meegemaakt.
De voorfase in dit project is enorm belangrijk geweest. Om vertrouwen op te bouwen bij groepen vrouwen die niet zo snel aan een dergelijk project mee zouden doen, om bekendheid te creeren binnen de wijk, om van te voren al een stevige basis te hebben aan sterke vrouwen met een grote achterban. In deze fase is ook het contact gelegd met Brede School en AZC de Lier, waar groepen gevormd zijn die een grote inbreng hebben gehad in het project. Ook de senioren wilden we graag bereiken. En ook daar waren diverse mogelijkheden voor vrijgemaakt. Meidengroepen bleken ook belangstelling te hebben, Halima Mosa Mohammad is hierin een grote trekker geweest. Het IHE wilde ook graag meedoen, met buitenlandse studenten. Uiteindelijk was dit niet te verwezenlijken i.v.m. tijdsdruk.
Ontwerpgroepje
In deze fase wilde ik ook graag vrouwen uit de wijk betrekken bij het uiteindelijke ontwerp van de kleden. Dat resulteerde in 4 bijeenkomsten bij het Bezoekvrouwenproject, waarbij 14 vrouwen tijdens brainstormsessies hun wensen kenbaar hebben gemaakt De inbreng, zowel inhoudelijk als op het praktische vlak, evenals de tekeningen die de vrouwen maakten tijdens deze bijeenkomsten zijn verwerkt in de ontwerpen. Door die gezamenlijke ontwerpsessies werd het kleed sterker dan dat ik het als buitenstaander zou hebben ontworpen. Het ging leven.
Gedurende de zomermaanden is het ontwerp verder uitgewerkt, op ware grootte uitgetekend en zijn de lappen geprepareerd. De dozen met materiaal werden ingekocht, kortom, alles was klaar voor het grote werk.
Voorbereiden en instructie begeleidsters
Na de zomervakantie zijn alle begeleidsters twee maal naar Rotterdam geweest voor instructiebijeenkomsten.
Eenmaal naar het Rotterdamse stadhuis, om het wandkleed Bruidsschat te zien, een project waaraan 250 vrouwen hebben deelgenomen in 2001 en waar Delftse Kleden een vervolg van zou worden. Zo kregen zij een idee van de omvang van het kleed, wat er aan borduurwerk mogelijk zou kunnen zijn, De tweede keer zijn we op bezoek geweest bij Vrouwencentrum Delfshaven, waar begeleidsters van Bruidsschat de toekomstige begeleidsters van Delftse Kleden 'inwijdden' in de taak die zij op zich zouden nemen. Juist door die link te leggen tussen vrouwen die in de praktijk al mee hadden gemaakt hoe een dergelijk project werkt, en de nog onzekere nieuwe begeleidsters gaf een goede basis om van start te gaan.
Na de zomervakantie was het ontwerp klaar, de materialen waren ingekocht en geprepareerd, de laatste maand voor het officieel van start gaan zijn we op de diverse lokaties langsgegaan met onze dozen, met het ontwerp, met folders in 5 talen, die we vaak persoonlijk aan de vrouwen gaven.
De groepen gingen van start op 30 september 2002.
De eerste week waren er 23 vrouwen, verspreid over 5 groepen, dat werden er elke week meer. Na 4 weken waren alle lappen op, het beoogde aantal van 100 deelnemende vrouwen hadden we bereikt. We stonden voor de keus, of het project zo af te ronden, of door te gaan, met de zich inmiddels massaal aanmeldende vrouwen. Ook verschillende toegevoegde groepen zouden nu pas van start gaan. We besloten het ontwerp aan te passen, en het project uit te breiden naar 14 groepen.
Dit alles heeft geresulteerd in deelname van 310 vrouwen, toevoeging van een extra wandkleed bij het vierluik, een veel groter formaat aan borduurwerk, 10 m2 i.p.v. de oorspronkelijke 6 m2.
Kortom, het project is vele malen meer geworden dan waar we in eerste instantie vanuit zijn gegaan, meer deelneemsters, meer groepen, meer kleed, meer begeleiding, meer inzet van de organisatie. En vooral meer impact.
Ik denk dat SKW en KGB een uitstekend project hebben afgeleverd, maar dat er veel meer inzet is geweest en mankracht is ingezet dan het plan zoals het in beginsel is opgesteld. Bij een vervolgproject dient daar rekening mee gehouden te worden, bij uitbreiding van het aantal deelneemsters zal het plan ook financieel moeten worden bijgesteld.
De tussentijdse presentaties, op 28 januari, in de vorm van een koffie-ochtend voor alle deelnemende vrouwen in buurthuis De Wending en op 8 maart tijdens Internationale Vrouwendag in theater De Veste, lieten zien dat dit project iets was waar de vrouwen trots op zijn, en ook hoe mooi en groots het resultaat werd.
De eindpresentatie op 10 april was een groot succes en een kroon op veler werk. Vele vrouwen waren aanwezig, met aanhang. Er waren toespraken van de vrouw van de burgemeester, Mevr van Oorschot, van Dick Rensen, de wethouder van de gemeente Delft, veel lovende woorden over de inzet, samenwerking met zo'n prachtig resultaat. Firdeus, een van de begeleidsters overhandigde de burgemeester, Dhr Van Oorschot en zijn vrouw het eerste exemplaar van het boekje 'Delftse Kleden, wereldverhalen uit Delft'. De onthulling van het kleed werd kracht bijgezet door het Multiculturele Vrouwenkoor uit Delft, dat diverse liedjes in verschillende talen ten gehore bracht.
De feestelijke middag eindigde met mooie dansmuziek van Hannah Makdesie Elies, en heerlijke hapjes, verzorgd door Rode Rozen en Tortilla's.
Blij en tevreden over het resultaat gingen de vrouwen huiswaarts, in afwachting op wat er nog komen zal, een vervolg op dit project? Er wordt al hard aan gewerkt...
Vanaf 6 januari 2004 zal het vervolgproject van start gaan: De Jurk van Delft.
